Question: จงแสดงวิธีทำอย่างละเอียด
1. จงบอกอันดับและดีกรีของสมการเชิงอนุพันธ์ต่อไปนี้ (5 คะแนน)
สมการเชิงอนุพันธ์ | อันดับ | ดีกรี | ความเป็นเชิงเส้น | ความเป็นเอกพันธ์
1. $\frac{d^3y}{dx^3} + \left(\frac{d^2y}{dx^2}\right)^3 = x^3$
2. $\frac{d^4y}{dx^4} - e^x \frac{d^2y}{dx^2} = -3y$
3. $\left(\frac{dx}{dt}\right)^2 + x \frac{d^2x}{dt^2} + \frac{d^3x}{dt^3} - 2x^2 = 2t$
4. $e^y \frac{d^2y}{dx^2} - x^2 \frac{d^3y}{dx^3} + \frac{1}{2} \frac{dy}{dx} = 0$
5. $2y''' - y'' + 2xy' = 3y$
2. จงหาผลเฉลยทั่วไปของสมการ (5 คะแนน)
dy/dx = $\frac{x}{4y^2 - 3y + 1}$
3. จงหาผลเฉลยทั่วไปของสมการต่อไปนี้โดยใช้วิธีของสมการเอกพันธ์ $\frac{dy}{dx} = \frac{y^2 + xy}{xy}$ (7 คะแนน)
4. จงพิสูจน์ว่าสมการเชิงอนุพันธ์ที่กำหนดให้เป็นสมการแน่นตรงหรือไม่ (12 คะแนน)
1. $(1 + e^{xy} + x e^{xy})dx + (xe^x + 2)dy = 0$
2. $(\sin y - y \sin x)dx + (\cos x + x \cos y - y)dy = 0$
1. **อันดับและดีกรีของสมการเชิงอนุพันธ์**
- อันดับของสมการเชิงอนุพันธ์คืออันดับของอนุพันธ์ที่สูงที่สุดในสมการ
- ดีกรีคือกำลังสูงสุดของอนุพันธ์อันดับสูงสุดในสมการ
- ความเป็นเชิงเส้น: สมการเชิงอนุพันธ์เป็นเชิงเส้นถ้าตัวแปรและอนุพันธ์ปรากฏในรูปเชิงเส้น (ไม่มีกำลังหรือฟังก์ชันที่ไม่ใช่เชิงเส้น)
- ความเป็นเอกพันธ์: สมการเป็นเอกพันธ์ถ้าทุกพจน์มีอันดับและดีกรีเท่ากัน
1. $\frac{d^3y}{dx^3} + \left(\frac{d^2y}{dx^2}\right)^3 = x^3$
- อันดับ: 3 (สูงสุดคือ $\frac{d^3y}{dx^3}$)
- ดีกรี: 3 (เพราะ $\left(\frac{d^2y}{dx^2}\right)^3$ มีดีกรี 3)
- ความเป็นเชิงเส้น: ไม่เชิงเส้น (มีอนุพันธ์ยกกำลัง 3)
- ความเป็นเอกพันธ์: ไม่เป็นเอกพันธ์ (พจน์ต่างดีกรีและอันดับ)
2. $\frac{d^4y}{dx^4} - e^x \frac{d^2y}{dx^2} = -3y$
- อันดับ: 4
- ดีกรี: 1 (อนุพันธ์อันดับสูงสุดยกกำลัง 1)
- ความเป็นเชิงเส้น: เชิงเส้น (ไม่มีอนุพันธ์ยกกำลังหรือฟังก์ชันที่ไม่เชิงเส้นของอนุพันธ์)
- ความเป็นเอกพันธ์: ไม่เป็นเอกพันธ์ (พจน์ $e^x \frac{d^2y}{dx^2}$ มีฟังก์ชัน $e^x$)
3. $\left(\frac{dx}{dt}\right)^2 + x \frac{d^2x}{dt^2} + \frac{d^3x}{dt^3} - 2x^2 = 2t$
- อันดับ: 3
- ดีกรี: 1 (อนุพันธ์อันดับสูงสุดยกกำลัง 1)
- ความเป็นเชิงเส้น: ไม่เชิงเส้น (มี $\left(\frac{dx}{dt}\right)^2$ และ $x^2$)
- ความเป็นเอกพันธ์: ไม่เป็นเอกพันธ์
4. $e^y \frac{d^2y}{dx^2} - x^2 \frac{d^3y}{dx^3} + \frac{1}{2} \frac{dy}{dx} = 0$
- อันดับ: 3
- ดีกรี: 1
- ความเป็นเชิงเส้น: เชิงเส้น (อนุพันธ์ปรากฏในรูปเชิงเส้น)
- ความเป็นเอกพันธ์: ไม่เป็นเอกพันธ์ (มี $e^y$ และ $x^2$)
5. $2y''' - y'' + 2xy' = 3y$
- อันดับ: 3
- ดีกรี: 1
- ความเป็นเชิงเส้น: เชิงเส้น
- ความเป็นเอกพันธ์: ไม่เป็นเอกพันธ์
2. **หาผลเฉลยทั่วไปของสมการ**
สมการ: $\frac{dy}{dx} = \frac{x}{4y^2 - 3y + 1}$
1. แยกตัวแปร:
$$ (4y^2 - 3y + 1) dy = x dx $$
2. อินทิเกรตทั้งสองข้าง:
$$ \int (4y^2 - 3y + 1) dy = \int x dx $$
3. คำนวณอินทิเกรต:
$$ \int (4y^2 - 3y + 1) dy = \frac{4y^3}{3} - \frac{3y^2}{2} + y + C_1 $$
$$ \int x dx = \frac{x^2}{2} + C_2 $$
4. รวมค่าคงที่ $C = C_2 - C_1$:
$$ \frac{4y^3}{3} - \frac{3y^2}{2} + y = \frac{x^2}{2} + C $$
5. นี่คือผลเฉลยทั่วไปในรูปสมการไม่เป็นฟังก์ชัน $y=f(x)$ แบบปิด
3. **หาผลเฉลยทั่วไปโดยใช้วิธีสมการเอกพันธ์**
สมการ: $\frac{dy}{dx} = \frac{y^2 + xy}{xy}$
1. เขียนใหม่:
$$ \frac{dy}{dx} = \frac{y^2}{xy} + \frac{xy}{xy} = \frac{y}{x} + 1 $$
2. แทน $v = \frac{y}{x}$ ดังนั้น $y = vx$ และ
$$ \frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx} $$
3. แทนในสมการ:
$$ v + x \frac{dv}{dx} = v + 1 $$
4. ตัด $v$ ออกจากทั้งสองข้าง:
$$ x \frac{dv}{dx} = 1 $$
5. แยกตัวแปรและอินทิเกรต:
$$ \frac{dv}{dx} = \frac{1}{x} \Rightarrow dv = \frac{1}{x} dx $$
$$ \int dv = \int \frac{1}{x} dx $$
$$ v = \ln|x| + C $$
6. แทนกลับ $v = \frac{y}{x}$:
$$ \frac{y}{x} = \ln|x| + C $$
7. ผลเฉลยทั่วไป:
$$ y = x(\ln|x| + C) $$
4. **พิสูจน์ว่าสมการเชิงอนุพันธ์เป็นสมการแน่นตรงหรือไม่**
สมการแน่นตรงมีเงื่อนไขว่า
$$ \frac{\partial M}{\partial y} = \frac{\partial N}{\partial x} $$
โดยสมการอยู่ในรูป:
$$ M(x,y) dx + N(x,y) dy = 0 $$
1. สมการที่ 1:
$$ M = 1 + e^{xy} + x e^{xy} $$
$$ N = x e^x + 2 $$
คำนวณ
$$ \frac{\partial M}{\partial y} = e^{xy} (x) + x e^{xy} (x) = x e^{xy} + x^2 e^{xy} $$
$$ \frac{\partial N}{\partial x} = e^x + x e^x = e^x (1 + x) $$
เนื่องจาก
$$ x e^{xy} + x^2 e^{xy} \neq e^x (1 + x) $$
สมการนี้ **ไม่เป็นสมการแน่นตรง**
2. สมการที่ 2:
$$ M = \sin y - y \sin x $$
$$ N = \cos x + x \cos y - y $$
คำนวณ
$$ \frac{\partial M}{\partial y} = \cos y - \sin x $$
$$ \frac{\partial N}{\partial x} = -\sin x + \cos y $$
เนื่องจาก
$$ \cos y - \sin x = -\sin x + \cos y $$
ดังนั้น
$$ \frac{\partial M}{\partial y} = \frac{\partial N}{\partial x} $$
สมการนี้ **เป็นสมการแน่นตรง**
**สรุป:**
- คำตอบข้อ 1: ระบุอันดับ ดีกรี ความเป็นเชิงเส้น และความเป็นเอกพันธ์ของสมการทั้ง 5
- คำตอบข้อ 2: ผลเฉลยทั่วไปของสมการแยกตัวแปร
- คำตอบข้อ 3: ผลเฉลยทั่วไปโดยใช้วิธีสมการเอกพันธ์
- คำตอบข้อ 4: สมการที่ 1 ไม่เป็นสมการแน่นตรง สมการที่ 2 เป็นสมการแน่นตรง